શ્યામશિર કલકલિયો- શું આપણે આ ખાસ પક્ષી વિષે જાણીએ છીએ?

0
162

વિશ્વમાં ઘણા દુર્લભ અને સુંદર પક્ષીઓ વસવાટ કરે છે. અત્યાર ના આધુનિક યુગમાં  ઈન્ટરનેટ પર પક્ષીઓ વિશે ખૂબ બહોળા પ્રમાણમાં ચર્ચા થઈ રહી છે. ત્યારે હાલ માં વડોદરા નજીક આવેલા ટીંબી ગામના તળાવ પાસેના વિસ્તારમાં પક્ષી પ્રેમીઓ ભાર્ગવ વ્યાસ, રવિ કેળકર, ઋષાલી નાર્વેકર અને પ્રાજક્તા કુલકર્ણી પક્ષીઓનુ નિરિક્ષણ કરી રહ્યાં છે. ચાલો વાંચીએ એક ખાસ પક્ષી  શ્યામશિર કલકલિયો વિષે તેમના દ્વારા eછાપુંને મોકલાવવામાં આવેલો ખાસ અહેવાલ.

શ્યામશિર કલકલિયો એટલેકે બ્લેક-કેપ્ડ કિંગફિશર

Black Kept Kingfisher

બ્લેક-કેપ્ડ કિંગફિશર એક મધ્યમ કદનુ પક્ષી છે, જેની લંબાઈ 25 થી 30 સે.મી. છે અને તેનું વજન 70 થી 90 ગ્રામ છે. બ્લેક-કેપ્ડ કિંગફિશરની પાંખો અને પીઠ જાંબલી અને વાદળી હોય છે. માથું અને ખભાનો ભાગ કાળો, કોલર, ગળુ અને છાતીનો ભાગ સફેદ હોય છે અને નીચલો ભાગ રુફ્સ રંગનો દેખાય છે.

તેની ચાંચ મોટી અને તેજસ્વી લાલ રંગની હોય છે અને પગ લાલ. નર અને માદા બંને જાતિઓ સમાન દેખાય છે. કિશોર કિંગફિશર્સ રંગમાં મંદ હોય છે અને તેના ગળામાં છટાઓ હોય છે અને તે “કી-કી-કી-કી” એવો અવાજ કરે છે.

આ પ્રજાતિનુ મૂળ ભૌગોલિક શ્રેણી અને વિતરણ

Black Kept Kingfisher

બ્લેક-કેપ્ડ કિંગફિશર મુખ્યત્વે ચીન, ઉત્તર કોરિયા, દક્ષિણ કોરિયા, હોંગકોંગ, ભારત, આંદામાન અને નિકોબાર આઇલેન્ડ્સ (ભારત), નેપાળ, શ્રીલંકા, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, મ્યાનમાર, થાઇલેન્ડ, કંબોડિયા, લાઓસ, વિયેટનામ, સિંગાપોર, બ્રુનેઇ, ઇન્ડોનેશિયા, ફિલિપાઇન્સ અને મલેશિયામાં જોવા મળતાં હોય છે.

ભારતમાં, આ શ્યામશિર કલકલિયો ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કર્ણાટક, કેરળ, તમિળનાડુ, આંધ્રપ્રદેશ, તેલંગાણા, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, આસામ, મેઘાલય અને નાગાલેન્ડમાં ખાસ જોવા મળે છે.

આ બ્લેક-કેપ્ડ કિંગફિશર મધ્યમ વન અને સમુદ્રી તટો પર જમીનથી 1500 મીટરની ઉચાઇ પર જોવા મળે છે. તદ્ઉપરાંત આ પ્રજાતિ કૃષિ જમીનો, ગ્રામીણ બગીચા, વાવેતર કરેલ ખેતરો અને શહેરી વિસ્તારો જેવા કૃત્રિમ ઇકોસિસ્ટમ્સમાં પણ વસે છે.

આ કિંગફિશર પ્રજાતિના પ્રાકૃતિક ઇકોસિસ્ટમ્સમાં ઉષ્ણકટીબંધીય અને ઉષ્ણકટિબંધીય ભેજવાળી નીચલા જંગલો, ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉષ્ણકટિબંધીય મેંગ્રોવ જંગલો, ઉષ્ણકટિબંધીય અને ઉષ્ણકટિબંધીય શુષ્ક જંગલો, સમશીતોષ્ણ જંગલો, દરિયાઇ લગ્નો, કાટવાળા પાણીના તળાવો, કાંઠાના તાજા પાણીના તળાવો, આંતરરાષ્ટ્રીય ખડકાળ કિનારાનો સમાવેશ થાય છે.

શ્યામશિર કલકલિયો

આ કિંગફિશર આહારમાં મોટેભાગે માછલી, પણ મોટા જંતુઓ, કરચલાઓ, ઝીંગા અને ગરોળી એ તેમનો પ્રાથમિક ખોરાક છે. તેઓ સામાન્ય રીતે ખુલ્લા ઝાડ અથવા સુકાયેલા ઝાડ પર કબજો કરે છે અને તેમની ચાંચથી તેમના શિકારને પકડવા માટે પાણીમાં છલાંગ મારે છે.

આ પક્ષી પ્રજાતિનો પ્રજનન અને સંવર્ધન સમય એપ્રિલમાં છે અને જૂનમાં તે ઈંડા મુકે છે. માળા માટે તેઓ નદીનાં કાંઠે ટનલ ખોદે છે. ટનલના અંતે સ્પેસીયસ ઇન્ક્યુબેટીંગ ચેમ્બર બનાવે છે. બંને નર અને માદા ટનલિંગ અને ઇનક્યુબેટિંગમાં ભાગ લે છે. સામાન્ય રીતે ચાર કે પાંચ ગોળ અને સફેદ ઇંડા હોય છે. જયારે બચ્ચા ઈંડા માંથી બહાર આવે ત્યારે પીંછા હોતા નથી, એક અઠવાડિયા પછી પીંછા ઉગવા લાગે છે.

અત્રે એ નોંધનીય છે કે વડોદરા નજીકના જંગલ વિસ્તારોમાં શ્યામશિર કલકલિયો પહેલી વાર જોવા મળ્યો છે.

આર્ટિકલમાં પ્રકાશિત શ્યામશિર કલકલિયો  અંગેના તમામ ફોટોગ્રાફ્સ ભાર્ગવ વ્યાસ, રવિ કેળકર, ઋષાલી નાર્વેકર અને પ્રાજક્તા કુલકર્ણીની ટીમના સૌજન્યથી.

eછાપું

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here